ثبت نام ورود
مقالات
مقاله شماره یک:
مهمترين چالش هاي مديريت بحران
ایران یکی از کشورهای آسیبپذیر در برابر سوانح طبیعی است. گرچه تقریباً هر10 سال یک بار شاهد وقوع زلزله ویرانگری با شدت زلزله بم هستیم. هنوز برنامههای پیشگیری، کاهش آسیب، آمادگی و قوانین فراگیر و جامع جهت هماهنگسازی فعالیتها و استقرار نظام فرماندهی واحد (ICS ) در سطوح محلی، استانی، منطقهای ملی تصویب نشده است.
بطورکلی چالشهای مهم نظام پاسخگویی فعلی کشور عبارتاند از:
1. قوانین و مقررات:
قوانین و مقررات موجود اولاً مصوب مجلس به عنوان بالاترین نهاد قانونگذاری کشور نیستند. ضمناً این قوانین فقط تشریح و تبیین وظایف و تعاریف ستاد سوانح و کارگروهها هستند و مهمترین ضعف آنها آنست که Guide line (راهنمایی) دستورالعملهای اجرایی و عملیاتی هر کدام از سازمانها و نهادهای دخیل در سوانح تدوین نشده است. مثال در تأمین آب در سوانح هرچند کارگروه آب وجود دارد ولی همیشه تهیه آبمعدنی بلاتکلیف میماند. یعنی قوانین کلیات بوده و هر کارگروه از منظر خود شرح وظایف تدوین میکند و این باعث عدم هماهنگی و تداخل وظایف میشود.
در قوانین موجود اختیارات با مسئولیتها هماهنگ نمیباشد. بایستی بین وظایف ریاست (ستاد) و فرماندهی (عملیات) در مدیریت بحران تفکیک ایجاد شود و فرمانده عملیات با اختیارات کامل اعمال فرماندهی کند.
2. شبکه امداد و نجات در سطوح ملی، محلی و منطقهای کماثر است و ساختارهای موجود عملیاتی نیز با همدیگر ارتباط ندارند. بطور مثال پلیس، آتشنشانی، اورژانس و هلالاحمر هر کدام سازمان امدادی هستند. ولی این سازمانهای عملیاتی بهطور شبکهای عمل نمیکنند. لذا لازم است مرکزی تحت عنوان EOC برای سازمانهای عملیاتی وجود داشته باشد. این مرکز وظیفه ستادی ندارد، بلکه کاملاً عملیاتی است.
3. استقرار مدیریت ریسک در کشور به جای مدیریت بحران
اگر مدیریت ریسک داشته باشیم، مدیریت بحران نخواهیم داشت به بیان دیگر هرچهقدر مدیریت ریسک بالا باشد. میزان نیاز به مدیریت بحران کاهش مییابد.
لذا لازم است در مناطق مختلف کشور مدیریت ریسک انجام شود که اولاً باعث می شود حدود 80٪ راهکارهای پیشگیری در حین این مطالعه مشخص شود. دوماینکه طراحی شبکه امداد و نجات کشور بر پایه این مطالعه ریسک صورت خواهد گرفت.
4. با عنایت به اینکه توجه به نیروهای داوطلب در سوانح اصل اساسی میباشد و مدیریت بحران در کشورها امروزه مبتنی بر جامعه است. برای سازماندهی این نیروها مشابه کشورهای توسعه یافته نیاز به برخی مزایای قانونی است. مثال:
رهاسازی امدادگران توسط بخشها و ادارات با سهولت.
بلیط رفت و برگشت به هنگام سوانح برای امدادگران.
محسوب شدن آموزشهای امدادی به عنوان آموزش ضمن خدمت کارکنان دولت.
معافیت مالیاتی برای فرد و سازمانی که همکاری مناسب در سوانح داشته باشد.
لازم است این موارد در قوانین امداد و نجات کشور گنجانده شود.
5. منابع مالی:
منابع مالی ستادهای سوانح در کل کشور بیشتر صرف بازسازی و خسارات میشود (حدود 90٪) و به مباحث و بخش مهم آمادگی، پیشگیری و مقابله کمتر توجه میشود. حتی به مطالعات ریسک کمتر اعتباری منظور میشود. در اعتبارات ستادهای سوانح رذیفهایی مشخص بودجهای برای
مطالعات ریسک
آمادگی (آموزش، تجهیزات، مانورها و...)
کاهش آثار
باید منظور شود.
مقاله شماره دو
مديريت بحران يا مديريت امداد ونجات
]به بهانه برگزاري اولين دوره مربيگري مديريت بحران ( TOT ) توسط سازمان امداد ونجات [ از مدتها قبل اطلاع حاصل شد كه معاونت آموزشي سازمان امداد ونجات در صدد برگزاري اولين دوره مربيگري مديريت بحران در جمعيت است . عنوان( TOT ) را براي اين دوره برگزيده بودند . در تاريخ هفدهم شهريور به جهت حضور جناب آقاي دكتر خاتمي درتبريز ودعوت صورت گرفته توسط جمعيت آذربايجان شرقي در برنامه هاي طراحي شده حضور يافتيم . كه از جمله آنها حضور رياست محترم جمعيت در افتتاحيه دوره مديريت بحران بود . حضور ايشان به عنوان بالاترين مقام جمعيت خود نشانه اهتمام جدي جمعيت به مقوله آموزش است .
پس از گزارش مجريان برنامه جناب آقاي دكتر خاتمي نكته اي كليدي و بسيار مهم را بيان نمودند كه جا دارد كارشناسان هلال احمر ، و صاحبان تجربه و برنامه ريزان آموزشي به نحو شايسته اين مطلب را دريافت ، كارشناسي و بكار بندند .
سئوال اساسي ايشان اين بود كه اين دوره آيا به مديريت بحران مي پردازد يا مديريت امداد ونجات و چه راهكاري كاربردي و پروتكل هاي عملياتي براي مديران هلال احمر طراحي مي كند ؟
لذا پيرامون اين موضوع و دوره برگزار شده نكاتي چند يادآور ميشوم .
1- با بررسي كه از ريز برنامه ارائه شده در دوره مشاهده نمودم . متوجه شدم كه تقريباً 99% مطالب اين دوره مشابه دوره هاي است كه حدود 7 الي 8 سال پيش توسط فدراسيون براي معاونين وقت امداد برگزار شده بود و نيز حدود 3 سال پيش براي مديران شعب 2 استان در استان آذربايجان غربي توسط فدراسيون اجرا گرديده بود كه اينجانب مسئول اجرايي برنامه مزبور بودم لذا ، دوره مزبور نميتواند اولين دوره مديريت بحران قلمداد گردد كه اين خطا در نامگذاري شايد به جهت عدم بررسي سوابق موضوع توسط طراحان دوره با شد .
2- طبق معمول دوره هاي اجرا شده توسط فدراسيون ( كه حتي مربي آن نيز عوض نشده بود ) عناويني چون آشنايي با فدراسيون ، قوانين و تحليل SWOT ، تعاريف و واژه ها – هماهنگي – نقشه خطر و ارزيابي نيازها و ... دراين دوره منظور شده بود . ولي آنچه اهميت داشت اين بود كه صرفاً در حد طرح موضوع به آن پرداخت شده بود .در حاليكه آنچه ميتواند به هلال احمر در صحنه كمك كند توجه كاربردي به اين آيتم ها است كه خود نيازمند كارگاههاي عملي براي هركدام از موضوع ها مثل نقشه خطر ، ارزيابي نيازها و ... غيره است .
3- مديريت بحران مقوله بسيار جامعتر و فراگيري است كه درمراحل پيشگيري كاهش آسيب – آمادگي ، مقابله - بارسازي آن هركدام دهها آيتم مورد توجه است ضمناً مديريت بحران در كشورها برعهده دولت مي باشد . و طراحي دوره هاي آموزشي براي پرداختن به اصول مديريت بحران و آيتم هاي آن گرچه درجاي خود ارزشمند است ولي براي هلال احمر كه متولي امداد ونجات مي باشد حداقل اولويت كاري محسوب نميشود و ضرورت دارد در طراحي صورت گرفته مقوله مديريت امداد ونجات را به طور تخصصي مدنظر قرار بدهند .
گرچه هلال احمر ميتواند بعنوان كارشناس بحران آموخته ها و اطلاعات مديريت بحران را در اختيار ساير بخش ها قراردهد. ولي در امداد ونجات بايد پاسخگو باشد و هنوز در عملي كردن كامل امداد ونجات و manage امداد ونجات مشكلات زيادي مشاهده ميشود .
لذا بسيارضروري است كه كارگاههاي آموزشي در هركدام از آتيم هاي زير مدنظر قرار گيرد .
1. مديريت امداد ونجات ( R∞R managment)
2. كارگاه ارزيابي عمليات و ارزيابي سانحه ( براي برآورد سريع و مستمر نيازمنديهايي حادثه )
3. ارتباطات در امداد ونجات
4. كارگاه تدوين و طراحي طرحهاي عملياتي در سوانح (plan of action )
5. پشتيباني امداد ونجات togestic
6. نحوه سازمان دهي تيم هاي امداد ونجات و راهبري آنها Team Oraganization
7. مديريت نيروهاي داوطلب مردمي در سوانح
8. پروكتل نويسي در سازماندهي
9. سيستم فرماندهي حادثه
توجه به اين نكته اساسي حائز اهميت است كه به سازمانهاي بين المللي در طرhحي دوره هاي آموزشي اعلام شود كه نيازو انتظارما چي هست تا اگر ميتوانند بر اساس نياز ما دوره طراحي كنند . ضمناً به روز بودن مطالب و عناوين بسيار مهم است .
اين امر احتمالاً ناشي از مشكل بسيار اساسي در جمعيت است كه بارها اشاره شده كه جمعيت هلال احمر كشور به عنوان مسئول آموزش همگاني مردم و مسئول آموزش تخصصي امداد ونجات براي تربيت مديران و امدادگران از خلاء يك مركز يا شوراي سياست گذاري آموزشي با مسئوليت كارشناسان رنج مي برد . كه اين خود باعث پراكندگي درامور آموزشي ميشود .
مقاله شماره سه :
طغیان ارس غفلت از پیشگیری
در میان حوادث طبیعی، سیل شایعترین حادثه استان آذربایجان غربی است. آنچه این حادثه را از بقیه حوادث طبیعی متمایز میکند، 2 ویژگی مهم آن است:
اول اینکه با پیشرفتهای علمی حاصل شده وقوع سیل تا حدود زیادی قابل پیشبینی است و دوم اینکه سیل از جمله حوادث طبیعی است که انسان در ایجاد آن نقش دارد. تخریب مراتع و پوشش گیاهی، تجاوز به حریم رودخانهها باعث میشوند وقوع سیل و شدت آن افزایش پیدا کند.
به دنبال نعمت بارندگی اخیر در استان و افزایش میزان آب رودخانه ارس و زنگبار، بخشهایی از شهر پلدشت با طغیان ارس دچار آبگرفتگی گردید, این اتفاق دقیقاً مشابه اتفاقی بود که در سال 85 نیز اتفاق افتاده بود.
در کالبدشکافی حادثه، علل زیر مشهود بود:
1. بخشهایی که دچار آب گرفتگی هستند به نوعی در حریم رودخانه ارس احداث شده بودند.
2. عدم لایهروبی محل اتصال رودخانه زنگبار به ارس و حتی بخشی از رودخانه که از داخل شهر میگذرد باعث شده این نکته مانعی برای عبور آب محسوب شده و مانع حاصل باعث پسزدن آب و آبگرفتگی شده است. پایین بودن سطح آب در پشت سد ارس نسبت به منطقه پلدشت موید این مطلب است.
3. متأسفانه برخی از تأسیسات و ادارات دولتی نیز در حریم رودخانه ارس و بدون مطالعه آسیبپذیری احتمالی صورت گرفته است.
4. تعدادی از اهالی محترم در حریم رودخانه اقدام به خانهسازی نمودهاند که با افزایش سطح آب به جهت زمینشناسی منطقه به صورت زهکشی خانههای آنها پر از آب میشود.
با عنایت به موارد ذکر شده در سال گذشته تدابیری در خصوص جابجایی تعدادی از منازل مسکونی و احداث دایک اندیشیده شده بود که هیچکدام عملی نگردید و مجدّداً امسال با وقوع مجدد مشکل، سازمانهای امدادرسان مجبور به مداخله شدند.
در بخش مقابله نیز با توجه به وقوع سیل در سطح شهر مدیریت شهری تمهیدات لازم را پیشبینی نکردهبود. نظر به وظیفه ذاتی شهرداری و آتشنشانی شهر پلدشت در مدیریت آبگرفتگی شهری، برنامه مقابله با سیل و تجهیزات لازم به اندازه نیاز در این مجموعهها تهیه نشده بود.
هرچند برخی سازمانهای امدادی شهر، هلالاحمر، آب و فاضلاب و ستاد سوانح اقدامات زیادی در کنترل موضوع بکار بستند.
این گفتار در پی آنست که به مسئولین محترم یادآور باشد توجه علمی به مراحل مدیریت حادثه سیل پلدشت (پیشگیری، مقابله و بازسازی) امری ضروری و اجتنابناپذیر است.
و لازم است موارد مهم زیر جهت جلوگیری از تکرار مکرر این حادثه مورد توجه جدی مسئولین قرار گیرد
1. توجه جدی به امر پیشگیری سازهای شامل:
احداث دایک خاکی، لایهروبی بخشهای لازم از ارس و زنگبار
جابجایی خانههای در معرض سیل و آزاد سازی حریم رودخانه.
2. توجه به پیشگیری غیرسازهای:
آموزش مردم پلدشت در خصوص خطرات سیل (البته در غیر زمان حادثه) و جلب مشارکت آنها جهت همکاری در اجرای برنامههای طراحی شده.
ترویج فرهنگ بیمه در برابر سیل جهت کاستن از فشار مالی به مردم.
داشتن برنامه جهت مقابله با سیلهای احتمالی در سازمانهای شهر پلدشت به ویژه شهرداری، آتشنشانی، بخشداری، آب و فاضلاب و همه سازمانهای درگیر و حتی مردم و تهیه تجهیزات مقابله از جمله (کفکش، موتورپمپ و تجهیزات اضطراری)
مقاله شماره چهار:
مین و مرگ آماده
از دیرباز بشر با نزاع قابیل و هابیل، وارث جنگ و خونریزی شده و برتریطلبی، طمع، مسائل اقتصادی و سیاسی و تعرض و تحدی، دفاع و فداکاری، مراقبت از نوامیس و اموال و وطن، تضادهای مذهبی و رسوم و... باعث شده که عدهای یا حتی نصف جهان همچون جنگهای صلیبی، جنگهای صدر اسلام و جنگهای اخیر اول و دوم جهانی و به دنبال آن جنگ و درگیریهایی چون اشغال ویتنام از سوی آمریکا و جنگ تحمیلی هشتساله عراق علیه ایران و دخالت آمریکا به بهانه نظم نوین جهانی به وقوع بپیوندند و نتایج چنین جنگها و درگیریهایی تخریب زیربنای اقتصادی، کشته و زخمیشدن میلیونها نفر و فقر و آوارگی تعداد کثیری میباشد.
نسلی از جوانان امروزی، کودکی خود را در پناهگاهها و زیرزمینهایی تاریک گذرانیدهاند، آنها زیر نور شمع مشق نوشتهاند و از معلمانهای تلویزیونی الفبا را یاد گرفتهاند. این نسل گرچه امروز سرشار از خاطرات تلخ جنگ است، اما به زندگی عادی خود بازگشته است. جنگ ولی هنوز پایان نیافته است. مینها، این سربازان همیشه بیدار، همچنان دارند قربانی میگیرند.
براساس آمارهای رسمی دولت، هم اکنون شانزدهمیلیون مین خنثینشده در ایران وجود دارد که بیش از دومیلیون هکتار از مساحت کشور را غیرقابل استفاده و خطرناک کردهاند. بر اساس انفجار گاه و بیگاه این مینها در طول هر شبانهروز 2/2 نفر دچار مرگ یا معلولیتهای دائمی میشوند. بنابر یک پژوهش دانشگاهی در طول ششسال گذشته به صورت میانگین هرساله هفتهزار حادثه انفجار مین در نقاط مختلف مرزی ایران رخداده که 95% قربانیان آن غیرنظامی و بین 13% تا 25% کودک بودهاند.
مناطق آلوده به مین به صورت عمده در شهرها و روستاهای 5 استان خوزستان، ایلام، آذربایجانغربی، کردستان و کرمانشاه واقع شده است که در فاصله سالهای 59 تا 67 خطوط مقدم جنگ را تشکیل میدادند. اختصاص داشتن مسئله مین به این استانها که اکثراً جزء استانهای محروم نیز محسوب میشوند باعث شده تا کمتر کسی به فکر حل مشکلات آنها باشد. لذا میتوان گفت: ((در پایتخت ایران, 14 میلیون انسان، فارغ از معضلات مردم مرزنشین زندگی میکنند که از یادبردهاند روزی 3 نفر بر اثر مین کشته یا مجروح میشوند.
و اما باید یادآور شد که افراد هرکدام به دلیلی از دلایل زیر در اثر انفجار مصدوم یا کشته میشوند:
1. چون نمیداند مین چیست و آثار انفجارش چه اندازه هست.
2. علاوه بر مین مواد منفجره ناشناخته دیگری نیز وجود دارد که خطری کمتر از مین ندارد.
3. مکانهای کاشت مین را بلد نیستند.
4. مشکل مواجهشدن با مین را نمیدانند یا میدانند و مجبورند به دلایل فقر و ... به آن دست بزنند.
5. نشانههای احتمال خطر را نمیدانند.
6. راهکار مواجه با مشکلات مین را نمیدانند.
مواد منفجرنشده به چند دسته تقسیم میشوند:
1. مینها
2. مهمات منفجر نشده
3. بمبهای خوشهای
4. وسایل نقلیه زرهی و جنگی
5. سلاحهای کوچک و بزرگ
6. انبارهای مهمات
چرا این مواد خطرناک هستند:
الف: شدیداً حساس و ناپایدارند. ب:بسیار غیرقابل پیشبینی هستند.
انواع مین ضدنفر:
1. مینهایی که با فشار منفجر میشوند.
2. مینهای ترکشدار.
3. مین های جهشی (دوزمانه)
روشهای انفجار:
1. تماس مستقیم
2. تلهای انفجار
3. نزدیک شدن (میدان مغناطیسی)
اکثراً چه چیزهایی باعث این رفتار میشوند:
1. رفتار خطرناک غیرعمدی (کنجکاوی, سن)
2. رفتار خطرناک عمدی (نیاز اقتصادی، سرنوشت، شکستناپذیری و ماجراجویی)
تأثیرات حوادث مین و مواد منفجره:
1. تأثیرات جسمانی
2. تأثیرات روحی و روانی
3. تأثیرات اجتماعی و اقتصادی
نشانههای احتمال وجود خطر:
1. نشانه هایی از درگیری مسلحانه
2. لاشه یا اسکلت حیوانات
3. خاکریزها و سنگرهای زیرزمینی
4. وضعیت غیرطبیعی سطح زمین
5. جعبههای مهمات
6. وسایل نقلیه نظامی (تانکها)
7. تجهیزات نظامی
چه مکانهایی خطرناک است:
1. مناطق نظامی
2. محلهایی که قبلاً درگیری مسلحانه رخداده است.
3. محلهایی که بمباران شدهاند (الف: ساختمانها و تأسیسات تخریبشده. ب: خطوط انتقال انرژی، لولههای آب، مراکز ارتباطی مانند ایستگاه رادیویی، دفاتر پستی و... )
4. وسایل نقلیه نظامی و تانکها
5. خطوط مرزی و خطوط مقدم درگیریها
6. سنگرها و خاکریزها
راهکارهای مواجه با مشکل مین:
1. خنثیسازی و پاکسازی با استاندارد بشردوستانه
2. آگاهسازی
3. حمایت از قربانیان
4. پیگیری قانونی
5. منهدم کردن انبارها
نقش هلالاحمر و صلیبسرخ در مواجه با خطرات مین و مواد منفجره:
1. آگاهسازی
2. حمایت از قربانیان
3. پیگیری قانونی
رفتار مناسب در مناطق ناشناخته:
1. از افراد بومی در مورد امنیت منطقه پرس و جو کنید.
2. از مسیرهایی که معمولاً استفاده میشوند عبور کنید.
3. به اشیاء مشکوک دست نزنید.
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت به سازمان هلال احمر آذربایجان غربی متعلق می باشد.